ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਔਰਤ, ਦਲਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ : ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ
ਜਲੰਧਰ, ''ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਮੁਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਔਰਤ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ।'' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਥੇ ਹੋਈ 'ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਕਸ਼' ਚਿਤਰਦੀ ਇਕ ਗੋਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਖੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਸਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਸੈਸ਼ਨ 'ਚ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਕੇ. ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨਿਵੇਕਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਕ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਬੱਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ 'ਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੀਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਵੇਕਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਕਹਾਣੀ, ਹਰ ਪਾਠਕ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਕ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ ਕੱਢ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਗੇਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੈਂ' ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਬਾਕੀ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।ਕਾਰਵਾਈ ਦੇਸ ਰਾਜ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਲਾਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੱਖਣ ਮਾਨ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ, ਬੂਟਾ ਜੱਬਲ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਖੀਵਾ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਰਦੇਸੀ, ਸੁਖਵੰਤ ਪੱਟੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਾਤਲਾ, ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾ, ਸਵਰਨ ਟਹਿਣਾ, ਦੀਪਕ ਬਾਲੀ, ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੰਤੋਖ, ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਮਪੁਰ, ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਹੱਦੀ, ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬੈਂਸ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਜਲੰਧਰ, ''ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਮੁਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਔਰਤ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ।'' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਥੇ ਹੋਈ 'ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਕਸ਼' ਚਿਤਰਦੀ ਇਕ ਗੋਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਖੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਸਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਸੈਸ਼ਨ 'ਚ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਕੇ. ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨਿਵੇਕਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਕ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਬੱਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ 'ਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੀਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਵੇਕਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਕਹਾਣੀ, ਹਰ ਪਾਠਕ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਕ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ ਕੱਢ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਗੇਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੈਂ' ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਬਾਕੀ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।ਕਾਰਵਾਈ ਦੇਸ ਰਾਜ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਲਾਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੱਖਣ ਮਾਨ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ, ਬੂਟਾ ਜੱਬਲ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਖੀਵਾ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਰਦੇਸੀ, ਸੁਖਵੰਤ ਪੱਟੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਾਤਲਾ, ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾ, ਸਵਰਨ ਟਹਿਣਾ, ਦੀਪਕ ਬਾਲੀ, ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੰਤੋਖ, ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਮਪੁਰ, ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਹੱਦੀ, ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬੈਂਸ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
